حکمـت یعنی عـلم و عـمل حق و سرچشمه گرفته از فطرت

علامه طباطبایی
۱۶ مرداد ۱۳۹۲

Allameh-Tabatabay3اسلام بشر را دعوت مى کند به چراغى که فروکش شدن برایش نیست، و آن عقاید و دستورالعملهایى است که از فطرت خود بشر سرچشمه مى گیرد، همچنان که فرموده: «فاقم وجهک للدین حنیفا فطرت اللّه التى فطر الناس علیها لا تبدیل لخلق اللّه ذلک الدین القیم».
 
این وضع دعوت اسلام است. از سوى دیگر ببینیم فطرت به چه دعوت مى کند؟ به طور قـطـع فـطـرت در مـرحـله عـلم و اعـتـقـاد دعـوت نمى کند مگر به علم و عملى که با وضعش سـازگـار بـاشـد، و کـمـال واقـعـى و سعادت حقیقى اش را تأمین نماید. پس، از اعتقادات اصولى مربوط به مبداء و معاد، و نیز از آراء و عقائد فرعى، به علوم و آرایى هدایت مى کـنـد کـه بـه سـعـادت انـسـان مـنـتهى شود، و همچنین به اعمالى دستور مى دهد که باز در سعادت او دخالت داشته باشد.
 
و به همین جهت خداى تعالى این دین را که اساسش فطرت است، در آیاتى از کلامش دین حق خـوانـده، از آن جـمـله فـرمـوده: «هـو الذى ارسـل رسـوله بـالهـدى و دین الحق»، و نیز دربـاره قـرآن کـه مـتـضمن دعوت دین است فرموده: «یهدى الى الحق». و حق، عبارت از راى و اعتقادى که ملازم با رشد بدون غى، و مطابق با واقع باشد، و این همان حکمت است؛ چون حکمت عبارت است از راى و عقیده اى که در صدقش محکم باشد و کـذبـى مـخـلوط بـه آن نـبـاشـد، و نـفـعـش هـم مـحـکـم بـاشـد، یـعـنـى ضـررى در دنـبـال نـداشـتـه باشد؛ و خداى تعالى در آیه زیر به همین معنا اشاره نموده مى فرماید: «و انـزل اللّه عـلیـک الکـتـاب و الحـکـمـه»، و نـیـز در وصف کتاب خود که بر آن جناب نـازل کـرده مـى فـرمـایـد: «و القـرآن الحـکـیـم»، و نـیـز رسـول گرامى خود را در چند جا از کلام مجیدش معلم حکمت خوانده، از آن جمله فرموده: «و یعلمهم الکتاب و الحکمه».
 
بـنـابـر ایـن پـس تـعـلیـم قـرآنى که رسول (صلى اللّه علیه و آله و سلم) متصدى آن و بیانگر آیات آنست، تعلیم حکمت است و کارش این است که براى مردم بیان کند که در میان هـمـه اصـول عـقـایدى که در فهم مردم و در دل مردم از تصور عالم وجود و حقیقت انسان که جـزئى از عـالم اسـت رخـنـه کـرده کـدامـش حـق، و کـدامـش خـرافـى و بـاطـل اسـت؛ و نـیـز در سـنـتـهـاى عـمـلى کـه مـردم بـه آن مـعـتـقـدنـد، و از آن اصـول عـقـائد مـنـشـاء مـى گـیـرد، و عـنـوان آن غـایـات و مـقـاصـد اسـت، کدامش حق، و کدام باطل و خرافى است.
 
(تفسیر شریف المیزان؛ ذیل آیات ۱ تا ۸ سوره مبارکه جمعه)


ارسال دیدگاه

در صورتی که تمایل دارید با شناسه خود پیام ارسال نمایید،‌
لطفا به حساب کاربری خود وارد شوید .