منشأ تمایز فرهنگ ها در نگاه آیت الله مصباح یزدی

آیت الله مصباح یزدی
۲۸ خرداد ۱۳۹۲

مصباح یزدی

اگرچه فرهنگ در عام ترین تعریفش، شامل مولفه هایی چون باورها، ارزش ها، انگیزه ها، خط، زبان، هنر و موارث ملی، بومی، و قومی می شود، ولی دقت در این عناصر نشان می دهد که برخی از این مولفه ها در طول برخی دیگر قرار داشته و در شکل دادن آنها نقش اساسی بازی می کنند.

 

بنیادی ترین بخش فرهنگ، نوع نگاه و درک افراد نسبت به هستی است که از آن به هستی شناسی یا جهان بینی تعبیر می شود. مبانی  هستی شناختی  به  ذهن افراد شکل می دهد و در این چهارچوب است که دیگر حقایق و روابط آنها تفسیر و فهم می شوند. این قالب فکری، در مرحله بعد، نظام ارزشی و رفتاری متناسب با خود را پدید می آورد که رفتارهای اختیاری انسان ها را هدایت می کند، و نظام های اخلاقی، حقوقی، و سیاسی جامعه  را شکل می دهد. ارزش ها از سوی دیگر، انگیزه های مناسب را در افراد ایجاد و تقویت کرده، ظهور رفتارهای هماهنگ با باورها و ارزشها را موجب می شوند.

 

باورها، ارزش ها، وانگیزه ها به عنوان سه رکن فرهنگ محسوب می شوند که تجلی آن ها در قالب نمادها، بخش های دیگر از فرهنگ را به وجود می آورند. زبان، خط، هنر، و برخی آداب و رسوم نمادین در فرهنگ های مختلف، بازتاب همان زیربناهای اصلی فرهنگی اند که باورها و ارزش ها را قابل ارائه و قابل تبادل ساخته، موجب تفاهم میان افراد می شوند؛ همان گونه که در ابعاد گوناگون زندگی، از جمله معنویات و ارتباط با خدا، رفتارهای شخصی، روابط خانوادگی، تعاملات اجتماعی،  و رفتار با محیط زیست تاثیر می گذارند و بدین ترتیب سایر مظاهر فرهنگی را سامان می بخشند. ازاین رو است که تمایز فرهنگ ها عمدتا در تفاوت های جوامع در زیرساخت های فکری و ارزشی آن ها نهفته است.

(رابطه علم و دین؛ محمدتقی مصباح یزدی؛ ص ۱۹)


ارسال دیدگاه

در صورتی که تمایل دارید با شناسه خود پیام ارسال نمایید،‌
لطفا به حساب کاربری خود وارد شوید .