نسبت میان عقل و نقل

حمید پارسانیا
۲۶ فروردین ۱۳۹۲

«برخی از معارف را عقل به صورت مستقل می‌تواند از طریق تجربه و یا از طریق تأملات تجریدی و نظری دریابد… هرگاه نقل درباره این معارف، کلام و پیامی داشته باشد، نسبت نقل با آن‌ها، نسبت ارشادی است، یعنی وحی، عقل را به سوی آن‌چه خود توان فهم آن را دارد، ارشاد می‌کند و عقل را برمی‌انگیزاند… اما معارف دیگری وجود دارد که عقل به طور مستقل از شناخت آن‌ها عاجز است و وحی از طریق نقل به اظهار آن‌ها می‌پردازد… این دسته از علوم و معارف نقلی، در قیاس با معارف مستقل عقلی، ابداعی و تأسیسی هستند… پس معارف نقلی در نسبت با معارف عقلی، به دو قسم ابداعی و ارشادی تقسیم می‌شوند.»

 
«عقل نیز نسبت به آن دسته از معارف نقلی که ارشادی‌اند، حکم میزان را دارد و نسبت به معارف نقلیِ تأسیسی حکم مفتاح را دارد. زیرا عقل با اثبات اصل وحی و نبوت و با اثبات مرجعیت نقل، کلید این دسته از معارف را بر روی بشر می‌گشاید… پس از فتح باب نیز نسبت به منقولات، نقش مصباح را ایفا می‌کند؛ یعنی معارف نقلی با حضور عقل شناخته می‌شوند و انسان با چراغ عقل، توان فهم و استنباط نقل را پیدا می‌کند.» (پارسانیا، حمید؛ علم دینی از منظر حکمت اسلامی؛ راهبرد فرهنگ؛ شماره ششم، تابستان ۸۸؛ ص۲۷)


ارسال دیدگاه

در صورتی که تمایل دارید با شناسه خود پیام ارسال نمایید،‌
لطفا به حساب کاربری خود وارد شوید .