محور وحدت و تمایز علوم مختلف

آیت الله شهید مرتضی مطهری
۲۵ فروردین ۱۳۹۲

«مسائل علوم از لحاظ ارتباط با یکدیگر همه یک‌جور نیستند. هر عده‌ای از مسائل مثل این است که یک خانواده مخصوص می باشند، و باز یک عده دیگر، خانواده دیگر، همچنان‌که مجموعی خانواده‌ها احیاناً در حکم یک فامیلند و مجموعی دیگر از خانواده‌ها در حکم فامیل دیگر. مثلا یک سلسله مسائلی که مسائل حساب نامیده می شوند، رابطه‌شان با یکدیگر آن‌قدر نزدیک است که در حکم افراد یک خانواده‌اند و یک عده مسائل دیگر که هندسه نامیده می‌شوند افراد یک خانواده دیگر به شمار می‌روند. خانواده حساب و خانواده هندسه با یکدیگر قرابت دارند و جزء یک فامیل به شمار می‌روند که آن‌ها را ریاضیات می‌نامیم.»

 
«پس قدر مسلم این است که میان مسائل علمی پیوندهائی وجود دارد… علت این امر این است که مسائل هر علمی بالاخره در اطراف یک حقیقت معینی بحث می‌کند. مثلا علت هم‌خانواده بودن مسائل حساب این است که همه آنها در اطراف عدد و خواص و آثار اعداد است و علت هم‌خانوادگی و قرابت مسائل هندسی این است که همه آن‌ها در اطراف مقدار می‌باشند. پس آن چیزی که مسائل علوم را به یک‌دیگر پیوند می‌دهد همان‌چیزی است که مسائل آن علم در اطراف آن بحث می‌کند یعنی موضوع آن علم. و اگر چنین چیزی در کار نبود قرابت‌ها و پیوندها در میان مسائل علوم نبود؛ یک مسئله حساب با یک مسئله دیگر از حساب همان رابطه را داشت که با یک مسئله پزشکی یا فیزیکی دارد. از این رو هر علمی نیازمند به موضوع است و تمایز علوم از یکدیگر نیز ناشی از تمایز موضوعات آن علوم است.» (مرتضی مطهری؛ آشنایی با منطق؛ ص ۲۸)


ارسال دیدگاه

در صورتی که تمایل دارید با شناسه خود پیام ارسال نمایید،‌
لطفا به حساب کاربری خود وارد شوید .