ضرورت جمع فهم ما از «وحی» و «عقل» جهت تحقق علم دینی

روابط عمومی
۳۰ فروردین ۱۳۹۲

Soozanchi1

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، چهارمین نشست از اولین دوره تخصصی «علم دینی» با رویکرد فلسفه اسلامی و با محوریت نظریه آیت‌الله جوادی آملی، با موضوع «چیستی علم دینی» و با حضور حجت‌الاسلام و المسلمین حسین سوزنچی، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، امروز ۲۹ فروردین‌ماه، در آمفی‌تئاتر مرکزی دانشگاه امیرکبیر برگزار شد.

 
در این نشست، حجت‌الاسام سوزنچی با مرور اجمالی بر دیدگاه‌ها و رویکردهای موجود در حوزه چیستی و چگونگی تحقق علم دینی، دو رویکرد دینی و غیردینی را در این زمینه از هم جدا کرد و هر یک از این دو دسته کلی را نیز به زیر شاخه‌هایی تقسیم نمود.

 

رویکرد غیر دینی؛ از سروش تا فایرابند

وی در حوزه رویکرد غیر دینی، سه گونه بهره‌گیری از دین در علم را برشمرد و گفت: دسته اول شامل کسانی مانند عبدالکریم سروش است که معتقد به استفاده از دین در گردآوری داده‌ها و نه در مقام داوری هستند. دسته دوم مانند دکتر باقری با اخذ رویکرد لاکاتوش و کوهن در مقام پیش‌داوری قائل به ورود دین هستند و دسته سوم به تأسی از متفکرانی چون فایرابند معتقدند علم با جادوگری فرقی ندارد و شما با انبوهی از پیش‌فرض‌ها مواجهید و اصولاً فایرابند معتقد به آنارشیسم معرفتی است.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) اضافه کرد: سعید زیباکلام نیز در همین فضا می‌گوید از آنجایی که علم شما مملو از پیش‌فرض‌هاست، پس این پیش‌فرض‌ها را از دین بگیرید و با سامان دادن همین اصول تولید علم کنید.

 

 نظریات ارائه شده در جریان درون‌دینی تولید علم

حجت الاسلام سوزنچی در ادامه به تببین جریان درون‌دینی تولید علم پرداخت و تصریح کرد: گونه دوم متفکرین که با نگاه دینی درصدد ترکیب علم و دین برآمده‌اند نیز خود به چند گروه تقسیم می‌شوند: دسته اول بسان اخباریون، معتقدند این علم نهایت ضلالت است و باید سراغ دین رفت؛ بنابراین جریان اخباریگری نمی‌تواند پا بگیرد و فقط در عرصه شعاری کارهایی انجام می‌دهد.

 

وی خاطرنشان کرد: نظریه دوم دیدگاه فرهنگستان علوم اسلامی است که به علت منتشر نشدن مبانی فکری این مرکز نمی‌توان قضاوت صحیحی در مورد آنها داشت. وابستگان فکری فرهنگستان علوم اسلامی حتی یک کتاب علمی و استدلالی در موضوع «فلسفه شدن» منتشر نکرده‌اند! آنها می گویند ما منطق جدیدی عرضه کرده‌ایم و ما می گوییم این منطق کجاست و چرا مبانی فکری و فلسفی کار خویش را در اختیار ما قرار نمی‌دهید؟

 

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) ادامه داد: فرهنگستان معتقد است علم متأثر از دیدگاه‌ها، اراده‌ها و دلخواه‌های شماست و علم موجود با پیش‌فرض‌هایی عجین است که ذاتاً قابل تفکیک نیست! و باید علمی ساماندهی شود که این دیدگاه‌ها، اراده‌ها و دلخواه‌های مستتر در آن بر پایه دین باشد.

 

وی افزود: این دسته از متفکران اعتقاد دارند هر علمی حجیت خود را از دین می‌گیرد و در نهایت اصل بر متون دینی است، اما مشکلی که پیش می‌آید این است که این بنا بر شکاکیت استوار شده و شکاکیت پیش از هر چیز تیشه به ریشه خود دین می‌زند. اگر ایمان مقدم بر علم باشد، یک بودایی که به بودیسم معتقد است چرا باید مسلمان شود؟!

 

 نظر نصر درباره علم دینی

این استاد حوزه و دانشگاه در ادامه به تشریح دیدگاه سوم پرداخت و عنوان کرد: دیدگاه سوم معتقد است ما با این دعواها کاری نداریم. از آنجایی که علم ما را در شناخت واقعیت یاری می‌کند و دین نیز همین کار را وجهه همت خود قرار داده است، نیازی به اثبات ناسازگاری و جدایی این دو نیست و آنها در فضای مدرنیته از هم جدا شده‌اند. سیدحسین نصر با نگاهی اینچنین معتقد است علم ریشه در فلسفه دارد و اگر دانشمندان را با اصول فلسفی خود پرورش دهیم مسئله حل می‌شود.

 

حجت‌الاسلام سوزنچی در توضیح این مطلب گفت: نظر بنده این است که سیدحسین نصر ترجمان دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی برای مخاطب غربی است.

 

درگیری ما بین عقل و وحی نیست

وی پس از مرور دیدگاه‌های موجود در رابطه با علم دینی به تشریح موضع و نظرات آیت‌الله جوادی در این زمینه پرداخت و اظهار کرد: به عقیده آیت‌الله جوادی علم یعنی شناخت واقعیت، و هویت علم بر پایه موضوع آن است و می‌توان هر گزاره واقع‌نما در مورد یک موضوع را در علمی که به آن موضوع می‌پردازد سامان داد؛ خواه حسی، خواه عقلی و خواه نقلی؛ حال ماییم و عقلمان!

 

حجت‌الاسلام سوزنچی خاطرنشان کرد: یک مواجهه عقل تجربی است، یکی نیمه تجریدی، یکی تجریدی و یکی وحیانی. درگیری ما بین عقل و وحی نیست، بلکه بین فهم خود از وحی و فهم خود از مشاهده درگیر می‌شویم. باید این دو برداشت عقلی باهم جمع شوند.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) در پایان سخنان خود به جمع‌بندی مطالب طرح شده و ذکر نکاتی در باب نحوه ورود به تولید علم دینی پرداخت و پس از اتمام نشست عمومی، حضار به کارگاه‌های تخصصی هشت‌گانه برای بحث‌های تکمیلی راهنمایی شدند.

انتهای پیام/


ارسال دیدگاه

در صورتی که تمایل دارید با شناسه خود پیام ارسال نمایید،‌
لطفا به حساب کاربری خود وارد شوید .